Veelgestelde vragen

Via de mail info@richtlijnenjeugdhulp.nl en bijeenkomsten die wij organiseren en/of bijwonen, bereiken ons vele vragen. Op deze pagina zetten we een aantal veel gestelde vragen, voorzien van antwoorden, voor je op een rij. Staat jouw vraag er niet tussen? Mail ons!

(Dagelijks) gebruik

Als je de richtlijnen voor jeugdhulp en jeugdbescherming – en alle materialen die beschikbaar zijn – gaat gebruiken in je eigen dagelijkse omgeving, roept dat ongetwijfeld vragen op. Zoals:

  • Wat is een richtlijn?

    Een richtlijn is er om jou als professional te ondersteunen in je werk. Het zijn aanbevelingen die richting geven aan de professionele afwegingen die je in de jeugdhulp of de jeugdbescherming dagelijks maakt. In veel gevallen weet je zelf precies hoe te handelen in gegeven situaties. Maar soms weet je dat niet zeker: je kunt als professional niet het hele kennisterrein overzien. Juist op die momenten bieden de richtlijnen houvast. Ook als je wel weet hoe je het beste kunt handelen, kan de richtlijn je daarin bevestigen.

  • Waaruit bestaat een richtlijn?

    Iedere richtlijn bestaat uit:

    Richtlijn zelf
    Met daarin goed onderbouwde aanbevelingen die jou ondersteunen in je dagelijkse professionele handelen.

    Onderbouwing
    De onderbouwing van de richtlijn is niet voor dagelijks gebruik, maar ter referentie en verantwoording van het proces en de daaruit resulterende aanbevelingen.

    Werkkaarten
    De werkkaarten, waarin de aanbevelingen uit de richtlijn zijn vervat, zijn voor dagelijks gebruik.

    Info voor ouders
    De cliëntversie van een richtlijn kun je gebruiken in het proces van gedeelde besluitvorming. Deze ‘info voor ouders’ kan (ouders van) cliënten helpen om samen met jou afwegingen te maken en beslissingen te nemen over de hulp die zij nodig hebben.

    Een toelichting van de in de richtlijn en in de onderbouwing gebruikte juridische termen en rechtsfiguren vind je hier.

     

  • Wat wordt bedoeld met de aanbevelingen in een richtlijn?

    Aanbevelingen zijn de kern van iedere richtlijn. Het zijn de eigenlijke aanbevelingen uit een richtlijn voor de praktijk. Deze aanbevelingen laten zien waar het nu werkelijk om gaat. In principe pas je als jeugdprofessional de aanbevelingen van een richtlijn toe, tenzij de situatie van je cliënt erom vraagt om ervan af te wijken.

  • Voor wie zijn de richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming bedoeld?

    De richtlijn (inclusief onderbouwing, werkkaarten, info voor ouders en andere tools) is primair bedoeld voor jeugdprofessionals. Zij moeten ermee kunnen werken. Onder ‘jeugdprofessionals’ worden zowel ‘gedragswetenschappers’ (psychologen, pedagogen of anderen met een gedragswetenschappelijke opleiding) bedoeld als hbo-opgeleide ‘jeugdzorgwerkers’. Zij staan over het algemeen geregistreerd in het Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ) of in het BIG-register. Deze jeugdprofessionals zijn werkzaam in het brede werkveld van jeugdhulp en jeugdbescherming. Overigens kunnen professionals die (nog) niet in het beroepsregister geregistreerd zijn maar wel met kinderen, jongeren en hun ouders werken, natuurlijk altijd profiteren van de kennis en praktische aanbevelingen die de richtlijnen geven: ‘wie de schoen past, trekke hem aan’.

  • Richtlijn X noemt interventies. Ik gebruik zelf andere interventies. Mag dat?

    De in de richtlijn genoemde interventies zijn de aanbevolen interventies. Daarnaast ben je vrij om gemotiveerd af te wijken van de richtlijn. Je moet er zelfs van afwijken als je meent dat het belang van het kind er beter mee is gediend.

  • Zijn de richtlijnen te downloaden?

    Ja, alle gepubliceerde richtlijnen zijn zonder kosten te raadplegen én als Pdf te downloaden via www.richtlijnenjeugdhulp.nl. Je kunt het downloadbare materiaal (de richtlijn, de onderbouwing, de werkkaarten en de info voor ouders) ook als hard copy bestellen tegen een vergoeding. Dit bestellen kan bij Buro Extern.

  • Hoe kan ik van een richtlijn materialen bestellen en wat kost het?

    Je kunt de bestelbare materialen op twee manieren bestellen:

    Ga naar www.richtlijnenjeugdhulp.nl , klik op het icoontje van de betreffende richtlijn, klik op de tab rechtsboven (downloads), klik op ‘bestel deze bestanden als geprint exemplaar’ en vul het bestelformulier dat dan uit klapt volledig in. Je vindt daar ook een overzicht van de kosten. Omdat de omvang per richtlijn verschilt, verschilt per richtlijn de prijs van de bestelbare materialen.

    Of:

    Ga rechtstreeks naar de bestellijst van onze partner Buro Extern en vind daar gelijk het overzicht van de kosten. Kijk op www.extern.nl/bestellen/richtlijnen/.

  • Ik zou graag een stuk uit de richtlijn willen overnemen/verwerken, mag dat?

    Van gepubliceerde richtlijnen is dit mogelijk, onder de juiste bronvermelding, zie het colofon van de betreffende richtlijn. We verzoeken je dringend een richtlijn niet te verspreiden voordat deze in definitieve vorm is gepubliceerd op www.richtlijnenjeugdhulp.nl. Verwijzen naar een richtlijn die nog niet gepubliceerd is mag niet, want deze is nog niet publiek. Kortom, verwijzen en verspreiden mag – graag zelfs – zodra de richtlijn gepubliceerd staat op onze website.

  • Ik heb een vraag over wat er in een bepaalde richtlijn staat. Bij wie kan ik terecht?

    Je kunt je vraag mailen naar info@richtlijnenjeugdhulp.nl, dan brengen wij je in contact met de ontwikkelaar van de richtlijn.

  • Waar kan ik terecht met mijn aanvullingen of suggesties op een bepaalde richtlijn?

    Mail deze naar info@richtlijnenjeugdhulp.nl, dan nemen we ze op, op de lijst van zaken die bij de eerstvolgende revisie bekeken moeten worden en indien relevant moeten worden toegevoegd.

  • Hoe blijf ik op de hoogte van de richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming?

    Om op de hoogte gehouden te worden, kun je je aanmelden voor de nieuwsbrief. Dit kan via de site of stuur een mailtje naar info@richtlijnenjeugdhulp.nl.

  • Gebruiken HBO- en WO-opleidingen de richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming al?

    Nee, nog niet. Het Programma Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming heeft contacten gelegd met een aantal opleidingen en docenten die betrokken zijn bij het uitstroomprofiel jeugdzorgwerker (Hbo); het integreren van de richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming in de curricula duurt langer.

  • Wij zijn werkzaam op een school/een kinderopvang en zijn niet geregistreerd in het Kwaliteitsregister Jeugd. Mogen of kunnen we de richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming dan wel gebruiken én in hoeverre zijn we verplicht ons daar toe te verhouden?

    Je kan de richtlijnen zeker gebruiken in je werk. Als je er niet via een beroepscode aan gehouden bent om richtlijnen te betrekken bij het professionele handelen, kun je de kennis nog altijd goed gebruiken

Invoeren

Als je aan de slag gaat of bent met het invoeren van richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming in je eigen organisatie, roept dat ook vragen op. Een aantal vragen, met antwoorden, op een rij.

  • Hoe maak je de richtlijnen bekend binnen de gehele organisatie?

    Door voorlichting en promotie. Organiseer een bijeenkomst waarin je over de richtlijnen verteld, of over een bepaalde richtlijn in het bijzonder. Of sluit aan bij wat er al georganiseerd wordt (zoals teamvergaderingen, lunchlezingen, organisatiebrede bijeenkomsten over andere onderwerpen die met vakmanschap samen hangen (zoals beroepscode en tuchtrecht). Plaats regelmatig berichten op intranet of in interne nieuwsbrieven. Input kun je bijvoorbeeld vinden in onze Nieuwsbrief Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming.

  • Wat kost het invoeren van richtlijnen in een organisatie voor jeugdhulp en jeugdbescherming?

    Dit is erg afhankelijk van de organisatie. Gemiddeld genomen kost het veel tijd voordat de richtlijnen een plek krijgen in een organisatie. Niet per se veel uren, maar veel tijd in weken. Gemiddeld kost dit een aantal maanden. Het werkt goed wanneer er iemand in het team aangesteld wordt die enthousiast is over de richtlijnen en zich met de implementatie wil bezighouden. Dit kost een aantal uur per week.

  • Wat voor materiaal kan ik kosteloos gebruiken bij het invoeren van richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming?

    Kijk voor alle materialen die je voor invoer kunt gebruiken op onze tools-pagina: http://richtlijnenjeugdzorg.nl/over-ons/tools/. Hier vind je onder andere werkbladen, powerpointpresentaties en materiaal voor cliënten .

  • Hoe inspireer je de directie van je organisatie om de richtlijnen te gaan hanteren?

    Enkele voorbeelden uit het Netwerk:

    • Laat een directielid deelnemen aan de interne werkgroep.
    • Zet de implementatie van de richtlijnen op de kaart van onderaf en laat het daarna goedkeuren door het MT.
    • Sluit aan bij ontwikkelingen die al gaande zijn.

Ontwikkeling

Voordat een richtlijn er is, komt er heel wat bij kijken. Er gaat een intensief ontwikkelingsproces aan vooraf. Vragen en antwoorden op dat gebied vind je hier.

  • Is het niet logischer dat de Stichting Kwaliteitsregister Jeugd de richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming ontwikkelt?

    Nee. De richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming zijn vakinhoudelijke standaarden van de beroepsgroepen zelf en niet van de Stichting Kwaliteitsregister Jeugd. De Stichting Kwaliteitsregister Jeugd toetst wel degelijk aan de normen, maar de normen (de professionele standaarden, dus de richtlijnen) zijn van de beroepsgroepen zelf.

  • Hoe verhoudt de gehandicaptenzorg zich tot de richtlijnen?

    Bij elke richtlijn is gekeken of de inhoud ook op gaat voor de LVB-doelgroep, door middel van een toets door het Expertisecentrum van de William Schrikker Groep. Gezien de verbreding van de jeugdhulp na de transitie willen we bij een eerstvolgende revisie de focus op de LVB-doelgroep versterken.

  • Ik heb een suggestie voor het maken van een nieuwe richtlijn, waar kan ik terecht?

    Zet je suggestie gerust naar ons op de mail. We nemen deze suggesties op in de groslijst van mogelijke onderwerpen voor toekomstige richtlijnen. De aangedragen onderwerpen worden te zijner tijd door middel van een grondige analyse op geschiktheid voor het maken van een richtlijn getoetst.

Andere ontwikkelingen in het werkveld

Er zijn vele ontwikkelingen in het werkveld gaande op het brede terrein van professionalisering en vakmanschap. Richtlijnen is er een van. Vragen op dit vlak staan, ook weer met antwoorden, hieronder genoemd.

  • Wat is het Kwaliteitsregister Jeugd?

    Onder de Jeugdwet, en de daarin vastgelegde ‘norm van verantwoorde werktoedeling’, is geregeld dat

    gewerkt moet worden met geregistreerde professionals. Daarbij wordt verwezen naar twee registers:

    het BIG-register en het Kwaliteitsregister Jeugd. Dat laatste is een nieuw, onafhankelijk register. De Stichting Kwaliteitsregister Jeugd die het register houdt is erkend door de ministeries van VWS en VenJ. In het Kwaliteitsregister Jeugd geregistreerde jeugdprofessionals onderschrijven het tuchtreglement van het Kwaliteitsregister Jeugd en verbinden zich aan de professionele standaarden (zoals de beroepscode en de richtlijnen). Zie voor meer informatie www.skjeugd.nl.

  • Wat hebben richtlijnen te maken met tuchtrecht?

    Richtlijnen maken deel uit van de professionele standaard van een beroepsgroep. Professionals die

    zich binden aan de beroepscode van hun beroepsgroep hebben de verantwoordelijkheid om volgens

    vakinhoudelijke en ethische professionele normen te handelen, in overeenstemming met de stand van de wetenschap. Richtlijnen bieden hierbij houvast. Richtlijnen bevatten de op dat moment beschikbare evidence-based kennis in ruime zin, dat wil zeggen: berustend op wetenschappelijk onderzoek, praktijkkennis en

    ervaringskennis van cliënten. Een tuchtrechter die het handelen van een professional toetst naar aanleiding van een klacht, kan de professional aanspreken op het ‘zich verhouden hebben tot een richtlijn’. Dat gebeurt niet op het niveau van “waarom heb je niet gedaan wat op pagina xx van de richtlijn staat”, maar wél op het kunnen verantwoorden dat je gehandeld hebt hoe je hebt gehandeld, en hoe je je daarbij hebt verhouden tot

    state-of-the-art kennis die in de richtlijn staat. Zorg dat je altijd zelf vastlegt hoe je te werk bent gegaan. Je moet kunnen motiveren kennis te hebben genomen van een richtlijn en indien van toepassing moet je kunnen onderbouwen waarom je van de richtlijn hebt afgeweken, waarom je toch iets anders hebt

    gedaan.

  • Hoe verhouden de richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming zich tot andere richtlijnen, bijvoorbeeld de jeugdgezondheidszorg of de geestelijke gezondheidszorg?

    De richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming zijn in die gevallen waar ze over hetzelfde onderwerp gaan, aanvullend gemaakt aan andere bestaande richtlijnen of zorgstandaarden. De focus van de richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming is daarbij meer pedagogisch en contextueel. Waar nodig wordt in de richtlijnen verwezen naar andere richtlijnen of wordt de samenwerking met de andere velden van gezondheidszorg benoemd.

  • Is er een wettelijk kader dat de jeugdprofessional verplicht om te handelen volgens de richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming?

     

    Onder beroepscode functionerende professionals zijn via hun beroepsethische code gebonden aan het  ‘state of the art’ werken. Richtlijnen zijn als geautoriseerde veldnormen van de beroepsgroep daarbij een belangrijk hulpmiddel. Er is ook nog een wettelijk kader, nl. de Jeugdwet. In par. 4.1.1. staat:

    “De hulpverlener neemt bij zijn werkzaamheden de zorg van een goede hulpverlener in acht en handelt daarbij in overeenstemming met de op hem rustende verantwoordelijkheid, voortvloeiende uit de voor die hulpverlener geldende professionele standaard” Een richtlijn is zo’n professionele standaard. Bovendien is er een toetsingskader door de Inspectie Jeugdzorg opgesteld, waarin instellingen getoetst kunnen worden op het faciliteren van het gebruik van richtlijnen door hun medewerkers.

Reageer!