Hoe houden we de richtlijnen up-to-date?

De Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming zijn levende documenten: ze zijn nooit af. Recent onderzoek, innovaties in de praktijk of ervaringen door gebruik geven nieuwe inzichten. Vanuit het Programma Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming willen we zo snel mogelijk op dat soort inzichten kunnen inspelen. Daarom werken we toe naar een dynamische manier van werken waarbij we feedback en nieuwe inzichten snel en flexibel kunnen verwerken. Op deze pagina vind je informatie over hoe we daarbij te werk gaan, kun je je feedback kwijt én vind je een overzicht van doorgevoerde aanpassingen.

Feedback

We ontvangen op de richtlijnen veel feedback. Bijvoorbeeld:

  • “In de Richtlijn Kindermishandeling klopt het percentage van de jaarprevalentie slachtofferschap seksueel misbruik niet.”

  • “Wat bedoelen jullie nou in alle richtlijnen met ‘jeugdprofessionals’? En hoe verhouden zij zich tot jeugd- en gezinsprofessionals?”

  • “De link naar bepaalde informatie waar de richtlijn naar verwijst werkt niet.”

  • “Ik mis de (inmiddels erkende) interventie PPI bij de Richtlijn Problematische gehechtheid.”

  • “Ik mis in de richtlijnen aandacht voor trauma-sensitief opvoeden.”

  • “In de Richtlijn Scheiding moet meer aandacht voor vechtscheidingen komen.”

  • “Ik mis in de richtlijnen aandacht voor het Familiegroepsplan.”

  • “Hoe werk je met drang en dwanghulp in het kader van gedeelde besluitvorming?”

  • “In de Richtlijn Pleegzorg wordt de veldnorm Netwerkpleegzorg Jeugdbeschermers-Pleegzorgaanbieders en de Richtlijn Netwerkpleegzorg Gemeente niet genoemd.”

… Meer

Onze processen rond aanpassing en herziening

Alle feedback die binnenkomt wordt door het programmateam gewogen. Samen met de Werkgroep Actualisatie besluiten we of de aangegeven feedback moet leiden tot aanpassing van een of meerdere richtlijnen. En zo ja op wat voor termijn. We onderscheiden een proces voor aanpassingen zonder inhoudelijke implicaties, eentje voor aanpassingen met inhoudelijke implicaties en een proces voor volledige herziening van een richtlijn. We communiceren over aanpassingen via deze site, via Twitter en via onze nieuwsbrief.

Aanpassingen zonder inhoudelijke implicaties

Hiermee bedoelen we aanpassingen die niet van invloed zijn op de inhoud van een richtlijn en ook niet op de aanbevelingen van een richtlijn. Denk aan tekstcorrecties. Bijvoorbeeld: er staat ergens 1% in plaats van 10%. Of om aanpassingen van terminologie als gevolg van de Jeugdwet en bijbehorende transitie en transformatie van het domein (denk aan Bureau Jeugdzorg, Jeugdhulp of zorgtoewijzing). Het kan ook gaan om nieuwe benamingen. Zoals een interventie of organisatie die van naam is veranderd.

  • Dit doen we dan

    Het programmateam voert dit soort aanpassingen zelf door en informeert de Werkgroep Actualisatie, de ontwikkelaar en de beroepsverenigingen over de doorgevoerde wijzigingen. We doen dit soort aanpassingen continu en snel als het een specifieke richtlijn betreft (binnen 1 tot 2 weken). Sommige van deze aanpassingen voeren we ook in één keer voor alle richtlijnen door, dan duurt het iets langer (enkele weken).

Aanpassingen met inhoudelijke implicaties

Hiermee bedoelen we aanpassingen omdat er bijvoorbeeld nieuw wetenschappelijk onderzoek beschikbaar is gekomen. Of omdat er iets in de dagelijkse praktijk is veranderd dat van invloed kan zijn. Of omdat er in de samenleving een bepaalde trend ontstaat. Het ongewijzigd laten van een richtlijn kan de aanbevelingen van de richtlijn minder toepasbaar of zelfs niet meer correct maken. Het ongewijzigd laten kan zelfs in een uiterste geval schadelijk zijn voor kinderen en jongeren. In dit soort gevallen is evident dat aanpassing nodig is of in ieder geval verkend moet worden. En is ook helder dat dit niet van het ene op het andere moment mogelijk is. Niet voor niets is het maken van een richtlijn, en dus ook het aanpassen van een richtlijn, een intensief proces waarbij cliënten, professionals en onderzoekers nauw betrokken zijn. Zie hiervoor het proces van knelpunt tot richtlijn.

  • Grofweg zijn er drie scenario's

    • Het programmateam stelt in afstemming met de ontwikkelaar een onderbouwd voorstel voor directe aanpassing op. De Werkgroep Actualisatie bekijkt het voorstel. Na goedkeuring van de werkgroep volgt aanpassing. Doorlooptijd: enkele weken.
    • Het programmateam vraagt de Werkgroep Actualisatie om met voorstellen te komen die de ontwikkelaar verder uitwerkt. De uitgewerkte aanpassingen gaan langs de Werkgroep Actualisatie voor goedkeuring. Na goedkeuring volgt aanpassing. Doorlooptijd: enkele maanden.
    • Aanpassingen zijn dusdanig van aard dat volledige herziening nodig is. Indien noodzakelijk wordt herziening vervroegd (dus sneller dan drie tot vijf jaar na publicatie).

    Afhankelijk van de aanpassingen betrekken we ook de richtlijnadviescommissie voor advies en de stuurgroep voor autorisatie.

Volledige herziening

Volledige herziening van een richtlijn vindt drie tot vijf jaar na publicatie plaats. Het programmateam geeft de ontwikkelaar de opdracht om de richtlijn te herzien. Vervolgens start het proces van herziening.

  • Dit gebeurt er dan

    De richtlijn wordt als geheel tegen het licht gehouden en gewijzigd. Vooraf gaat het programmateam na of er nieuwe knelpunten in de praktijk zijn die kunnen leiden tot nieuwe uitgangsvragen. Ook wordt als input aan de ontwikkelaar alle tot dan toe opgehaalde en nog niet verwerkte feedback meegegeven, evenals een overzicht van reeds verwerkte feedback. Tot slot wordt een search gedaan om te kijken of er nieuwe wetenschappelijke evidence beschikbaar is. Het traject dat volgt komt overeen met de stappen van knelpunt tot richtlijn en is daarmee een zorgvuldig en daarmee langdurig proces. Volledige herziening duurt ongeveer anderhalf jaar.

Werkgroep Actualisatie

De Werkgroep Actualisatie adviseert het Programma Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming en neemt besluiten over voorgestelde aanpassingen. De werkgroep bestaat uit cliëntvertegenwoordigers, jeugdprofessionals (namens de beroepsverenigingen BPSW, NIP, NVO) en professionals met een brede kennis van wetenschappelijke ontwikkelingen en ontwikkelingen in en rond de praktijk.

Flexibele pool

Om de Werkgroep Actualisatie heen verzamelen we een pool van mensen die als het gaat om specifieke richtlijnen of om bepaalde thema’s tijdelijk met de Werkgroep mee kunnen denken. Vanuit de flexibele pool sluiten mensen bij de Werkgroep Actualisatie aan, als ‘hun’ onderwerp aan de orde is. En als aanpassingen vervolgens verwerkt zijn, dan nemen zij weer plaats in de flexibele pool. Aan de flexibele pool hebben we al een aantal enthousiaste personen weten te verbinden. Professionals die vanuit verschillende functies werken in de jeugdhulp en jeugdbescherming. Natuurlijk is er altijd plek voor meer! Heb je interesse? Dan komen we graag in contact. Als deelnemer aan de flexibele pool verwachten we dat je kritisch meedenkt- en meeleest met de aanpassingen en deelneemt aan twee tot drie bijeenkomsten (verdeeld over periode najaar 2018 tot en met voorjaar 2019). Voor je deelname ontvang je een vacatievergoeding. Stuur een mail naar info@richtlijnenjeugdhulp.nl.

Planning

Op dit moment zijn we met aanpassingen in de Richtlijn Pleegzorg bezig. Evenals met volledige herziening van de Richtlijn Ernstige gedragsproblemen en de Richtlijn Scheiding. De komende maanden willen we met de richtlijnen Problematische gehechtheid, Multiprobleemgezinnen en Kindermishandeling aan de slag.

Op deze manieren ontvangen wij feedback

Zonder feedback geen aanpassing of herziening. We hebben die feedback hard nodig! Feedback van cliënten, professionals, ontwikkelaars, onderzoekers en beleidsmakers op de richtlijnen bereikt ons op verschillende manieren:

  • Feedback op een specifieke richtlijn kan binnen komen via ons feedbackformulier. Dit formulier staat continu open en een paar keer per jaar brengen we dit formulier expliciet onder de aandacht.

  • Regelmatig, gevraagd en ongevraagd, via onze mailbox: info@richtlijnenjeugdhulp.nl.

  • Via onze stuurgroep, richtlijnadviescommissie, cliëntentafel en het netwerk. Gevraagd en ongevraagd.

  • Via persoonlijke contacten die we met deze mensen hebben op evenementen waarbij wij aanwezig zijn. Uiteraard gevraagd en ook ongevraagd.

… Meer

Dat betekent dat je feedback op deze manieren zelf bij ons kunt aangeven. We nodigen je van harte uit om dat te doen. Samen houden we de richtlijnen levend!

Wil je weten welke aanpassingen zijn doorgevoerd? Bekijk hier een beknopt overzicht (pdf).

Reageer!