Samen met ouders en jeugdige beslissen over passende hulp

Probleem- en krachtenanalyse

Een onderzoeksplan maken

Deze fase start met het maken van een onderzoeksplan samen met ouders en jeugdige. Het onderzoeksplan beschrijft welke onderzoeksvragen beantwoord dienen te worden, welke informatie nodig is om de onderzoeksvragen te beantwoorden, bij wie die informatie verzameld wordt en welke middelen worden ingezet om de informatie te verkrijgen.

Waar de vraagverheldering bedoeld is om een brede verkenning te maken van de situatie, zoomt de jeugdprofessional tijdens de probleem- en krachtenanalyse samen met ouders en jeugdige in op de precieze vragen en problemen. Dit vraagt om maatwerk waar wel algemene aanbevelingen voor zijn te geven. Zo helpt een onderzoeksplan om doelgericht en systematisch te onderzoeken wat er aan de hand is. De professional begint met het formuleren van veronderstellingen en onderzoeksvragen op basis van wat hij al weet uit de vraagverheldering over het gezin.

De onderzoeksvragen zijn leidend voor het onderzoek. Algemene onderzoeksvragen zijn:

  • Hoe ontwikkelt de jeugdige zich en wat heeft hij nodig om zich optimaal te kunnen ontwikkelen? (ontwikkelingsbehoeften)

  • Wat zijn de opvoedingscapaciteiten van de ouders?

  • Welke gezins- en omgevingsfactoren beïnvloeden de balans tussen ontwikkelingsbehoeften en opvoedingscapaciteiten?

… Meer

Bij deze algemene onderzoeksvragen is het van belang dat de jeugdprofessional een brede screening uitvoert om zicht te krijgen op de belangrijkste problemen en sterke kanten in het gezin. Wanneer ergens signalen van problemen zijn, gaat de jeugdprofessional diepgaander in op de specifieke dimensies waar zich vragen of problemen voordoen.

Daarnaast kunnen specifieke onderzoeksvragen geformuleerd worden over het functioneren van de jeugdige, zijn ouders en de opvoedingssituatie. Deze vragen worden zo concreet mogelijk geformuleerd, bijvoorbeeld:

  • Heeft de jeugdige posttraumatische stressklachten?

  • Is er sprake van alcoholproblemen bij de ouders?

  • Is oma in staat om de ouders tijdelijk te ontlasten door de jeugdige na school op te vangen?

… Meer

Bij deze specifieke onderzoeksvragen gaat de jeugdprofessional in het onderzoek gericht toetsen of zijn veronderstellingen kloppen.

De jeugdprofessional stelt de onderzoeksvragen samen met ouders en jeugdige op, bij voorkeur meteen in het gesprek van de vraagverheldering waarin werd besloten om verder onderzoek te doen. Vervolgens bepaalt de jeugdprofessional samen met de ouders en jeugdige op welke manier zij het beste antwoord kunnen krijgen op deze vragen. In ieder geval heeft hij daarvoor een of meerdere gesprekken met ouders en/of jeugdige, eventueel aangevuld met de afname van vragenlijsten of met observaties in het gezin of in de spelkamer.

Om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen verzamelt de professional informatie over meerdere domeinen (bijvoorbeeld het gedrag en sociaal functioneren van de jeugdige, de ouders, het gezin de omgeving). De professional bepaalt samen met ouders en jeugdige welke informatie ze bij wie (bijvoorbeeld de leerkracht) gaan verzamelen en wat daarvoor het beste middel (bijvoorbeeld vragenlijsten, observatie) is. Het is niet nodig dat een jeugdprofessional altijd op alle domeinen informatie verzamelt. Op basis van de vraag en klachten van ouders en jeugdige bepaalt hij op welke domeinen hij informatie gaat verzamelen. Middelen voor informatieverzameling zijn bestaande dossiers, observatie, vragenlijsten en gesprekken.

Bij complexe en meervoudige problemen in gezinnen is het raadzaam dat de jeugdzorgwerker het onderzoeksplan bespreekt met een gedragswetenschapper, zeker wanneer:

  • er geen zicht is op de probleemgebieden en/of hun onderlinge verwevenheid;

  • er onvoldoende zicht is op de invloed die de problemen hebben op de jeugdige;

  • er sprake is van ambiguïteit over de samenhang en de oorzaken van de problematiek;

  • het probleembesef en/of de motivatie bij betrokkenen laag is;

  • vragenlijsten of testen voor de interpretatie de bevoegdheid van een gedragswetenschapper vereisen.

… Meer

Onderzoeksmiddelen
Inleiding
Reageer!