Samen met ouders en jeugdige beslissen over passende hulp

De Richtlijn Samen met ouders en jeugdige beslissen over passende hulp voor jeugdhulp en jeugdbescherming gaat in op het proces van beoordelen en beslissen over hulp bij vragen en problemen in de opvoeding en ontwikkeling van jeugdigen van nul tot achttien jaar (eventueel verlengd tot drieëntwintig jaar ). Daarbij gaat het om problemen van psychische, sociale of pedagogische aard die de ontwikkeling van de jeugdige belemmeren. De hulp kan zowel vrijwillige hulpverlening als gedwongen interventies omvatten en reikt van de gewone opvoeding en ontwikkeling, met normale opvoedingsvragen, tot ernstige ontwikkelings- en opvoedingsproblemen.

Probleem- en krachtenanalyse

Aanbevelingen

De werkgroep doet voor de probleem- en krachtenanalyse de volgende aanbevelingen (zie werkkaart 2, pdf).

  • Doel van deze fase is dat de jeugdprofessional een gedeelde visie met ouders en jeugdige heeft op de problematiek in het gezin. Ontwikkel samen met ouders en jeugdige een gedeelde visie door de volgende stappen te doorlopen.

  • Maak samen met ouders en jeugdige een onderzoeksplan en bepaal samen welke onderzoekvragen beantwoord moeten worden, welke informatie de jeugdprofessional nodig heeft om de onderzoeksvragen te beantwoorden, bij wie hij die informatie gaat verzamelen (ouders en jeugdige zelf, school, andere professionals) en welke middelen hij inzet om de informatie te verkrijgen (observatie, vragenlijsten, bestaande dossiers, gesprekken).
    Maak zo veel mogelijk gebruik van gestandaardiseerde en gevalideerde instrumenten:

    • voor het functioneren van de jeugdige: SDQ, CBCL, TRF, YSR, VOG, STEP, SEV, BSA, CBSK, CBSA of TvO;
    • voor opvoedingscapaciteiten: OBVL, VGF of VGFO;
    • voor gezins- en omgevingsfactoren: STEP, VMG, GEST of GKS-II;
    • voor veiligheids- en risicotaxatie: CFRA, CARE-NL, checklist Veilig Thuis, Delta Veiligheidslijst of LIRIK.

    Raadpleeg bij de keuze voor een instrument de gedragswetenschapper. Maak, indien door ouders en jeugdige gewenst, gebruik van andere hulpmiddelen (bijvoorbeeld genogram, sociogram, tijdlijnen) om relaties en ontwikkelingen door de tijd inzichtelijk en visueel zichtbaar te maken.

  • Zoek samen met ouders en jeugdige in ieder geval een antwoord op de volgende vragen:

    • Hoe ontwikkelt de jeugdige zich en wat heeft hij nodig om zich optimaal te kunnen ontwikkelen? (ontwikkelingsbehoeften)
    • Wat zijn de opvoedingscapaciteiten van de ouders?
    • Welke positieve en negatieve gezins- en omgevingsfactoren zijn aanwezig die de balans tussen ontwikkelingsbehoeften en opvoedingscapaciteiten (kunnen) beïnvloeden?

    Daarnaast kun je eventueel nog aanvullende specifieke onderzoeksvragen formuleren.

  • Voer het gezamenlijk opgestelde onderzoeksplan samen met ouders en jeugdige uit, zoals afgesproken met ouders en jeugdige. Stel het onderzoeksplan in overleg met hen bij, indien nodig.

  • Schakel de gedragswetenschapper in bij de interpretatie van ingevulde vragenlijsten.
    Interpreteer als gedragswetenschapper zorgvuldig de uitkomsten van de ingevulde vragenlijsten en breng de uitkomsten in perspectief met andere verzamelde informatie.

  • Neem bij hulp aan jeugdigen met ernstige internaliserende of externaliserende gedragsproblemen, in samenwerking met ouders en jeugdige, altijd contact op met de school, en verzamel informatie over zowel de leerprestaties als het gedrag van de jeugdige op school.

  • Maak samen met ouders en jeugdige een analyse van de aard en ernst van de problemen, de oorzaken en de instandhoudende factoren. Neem in de analyse ook de veiligheid, sterke kanten en hulpbronnen mee. Gebruik eventueel visuele hulpmiddelen, zoals het Dialoogmodel of de methodiek Gezamenlijk Inschatten Zorgbehoefte (GIZ-methodiek).

  • Maak samen met ouders en jeugdige een samenhangend beeld en leg dit vast in het cliëntdossier. Beschrijf in termen van ontwikkelingsbehoeften, opvoedingscapaciteiten en gezins- en omgevingsfactoren wat er goed gaat, waar vragen en/of problemen liggen, en bezie deze vragen en problemen in de context waarin ze zich voordoen. Met andere woorden, geef antwoord op de onderzoeksvraag: wat heeft deze jeugdige nodig om zich goed te kunnen ontwikkelen, gezien zijn specifieke ontwikkelingsbehoeften, de opvoedingscapaciteiten die de ouders te bieden hebben en de gezins- en omgevingsfactoren die dat beïnvloeden?
    Maak voor het eenduidig benoemen van problemen gebruik van de CAP-J.

    De jeugdzorgwerker bespreekt het samenhangend beeld met de gedragswetenschapper. Doe dat in elk geval bij complexe en/of meervoudige problemen, inclusief specialistische vragen (bijvoorbeeld multiprobleemgezinnen of vermoedens van ontwikkelings- of psychiatrische problematiek). Schakel de gedragswetenschapper ook in als uit de analyse blijkt dat verder onderzoek of de afname van vragenlijsten van belang is om verder te checken of getrapte diagnostiek (stepped diagnostics) nodig is.

  • Stel het samenhangend beeld bij indien ouders en jeugdige daar nog vragen of opmerkingen over hebben.

  • Zet verder diagnostisch onderzoek bij de jeugdige in gang indien aan drie voorwaarden wordt voldaan:

    • de score van de jeugdige ligt boven het 84ste percentiel van de CBCL, afkappunt 12 van de SDQ, of deciel X van de SEV;
    • de jeugdige of zijn omgeving ervaart aantoonbare belemmeringen in het dagelijks functioneren;
    • de problemen zijn minstens enkele maanden aanwezig.

    Kijk voor informatie over verdere diagnostiek in de desbetreffende specifieke richtlijn voor jeugdhulp en jeugdbescherming. Er zijn richtlijnen voor ernstige gedragsproblemen; ADHD; kindermishandeling; KOPP; middelengebruik; multiprobleemgezinnen; problematische gehechtheid; scheiding en problemen van jeugdigen; en stemmingsproblemen (zie richtlijnenjeugdhulp.nl).

  • Geef ouders en jeugdige voorlichting over wat het vastgestelde probleem inhoudt, wat de oorzaken en gevolgen ervan zijn, wat dit voor de toekomst betekent (prognose), wat ze kunnen doen om ermee om te gaan (al dan niet met ondersteuning vanuit hun sociale netwerk) en welke professionele hulp mogelijk is.

… Meer

Samenhangend beeld van de problematiek opstellen
Reageer!