Samen met ouders en jeugdige beslissen over passende hulp

Het beslisproces

Beslismodellen: processtappen

Omdat aan intuïtieve, ongestructureerde besluitvorming zoveel nadelen kleven, zijn diverse modellen ontwikkeld om de besluitvorming te structureren. De belangrijkste zijn de diagnostische cyclus, handelingsgerichte diagnostiek, handboek psychodiagnostiek, het beslismodel van de (voormalige) Bureaus Jeugdzorg, de Deltamethode Gezinsvoogdij en het Stepped care model. Deze modellen hebben een doelgericht en cyclisch proces en expliciteren en structureren de besluitvorming door het proces in verschillende stappen of fasen op te splitsen.

Tussen de eerste vier modellen bestaat aanzienlijke overlap. De beroepsverenigingen van orthopedagogen (NVO) en psychologen (NIP) zijn het erover eens dat de diagnostische cyclus een belangrijk kader voor het professioneel handelen vormt. De handelingsgerichte diagnostiek borduurt voort op de diagnostische cyclus, evenals het beslismodel van de (voormalige) Bureaus Jeugdzorg. De Deltamethode Gezinsvoogdij is ontwikkeld voor de gedwongen hulpverlening. Het besluitvormingsproces in dit model verschilt echter niet wezenlijk van die in de andere modellen. Het is dus niet noodzakelijk een onderscheid in het proces te maken tussen gezinnen die zichzelf voor hulp aanmelden (vrijwillige hulpverlening) en gezinnen die door anderen aangemeld worden of gedwongen hulpverlening krijgen.

Besluitvorming vindt vaak niet plaats in een eenmalige cyclus, maar in elkaar opeenvolgende cycli. Dat geldt voor alle modellen, maar in het Stepped care model is dat expliciet uitgewerkt. Daarbij wordt op basis van een klinisch oordeel en kennis over ‘wat werkt’ een keuze voor een eerste interventie gemaakt. Vervolgens wordt op basis van evaluatie/monitoring beoordeeld of het nodig is de interventie voort te zetten (als er wel vooruitgang is geboekt maar de doelen nog niet behaald zijn), stop te zetten (als de doelen zijn behaald) of om een stap hoger te gaan (‘stepping up’) door andere, zwaardere, intensievere of meer ingrijpende hulp in te zetten (bij onvoldoende vooruitgang).

 

De stappen in de beslismodellen komen in grote lijnen overeen. De belangrijkste stappen zijn:

  • inzicht krijgen in de vraag van ouders en/of jeugdige (vraagverheldering);

  • verdere verkenning van de aard en ernst van de vraag of problemen (probleem- en krachtenanalyse);

  • bepalen van de belangrijkste doelen waaraan ouders en/of jeugdige willen werken (doelen opstellen);

  • beslissen welke hulp het beste aansluit bij de vraag en doelen van de ouders en/of jeugdige;

  • uitvoeren van de hulp;

  • evalueren van de doelen en geboden hulp en beslissen over het vervolg.

… Meer

Na de vraagverheldering maakt de jeugdprofessional eerst een plan voor zijn verdere onderzoek, voordat hij in de probleem- en krachtenanalyse verdere informatie gaat verzamelen. Dit bevordert het doelgericht verzamelen van informatie die nodig is om een beslissing te nemen.

Met het evalueren van de doelen en geboden hulp begint feitelijk de cyclus van het beslisproces opnieuw: de jeugdprofessional gaat samen met ouders en jeugdige na of hun vraag beantwoord is, of hun problemen verholpen, verminderd of hanteerbaar zijn en of zij wellicht een nieuwe hulpvraag hebben. De stappen worden niet altijd volledig en in volgorde doorlopen: soms kan het nodig zijn om een stap terug te doen om bijvoorbeeld extra informatie te verzamelen.

Elke beslissing over passende hulp is gebaseerd op een analyse van:

  • de aard en ernst van de problemen;

  • de sterke kanten en mogelijke hulpbronnen van ouders en jeugdige;

  • de veroorzakende of instandhoudende factoren;

  • de kans dat problemen zich blijven voordoen indien er geen hulp geboden wordt;

  • de mogelijke gevolgen nu en in de toekomst wanneer er geen hulp geboden wordt.

… Meer

Deze analyse kan kort en snel gedaan worden, maar kan ook langer duren of uitgebreider zijn. Dit hangt af van de ernst en complexiteit van de problemen. De informatie die de jeugdprofessional verzamelt dient bij te dragen aan de beslissing over passende hulp. Hoe ernstiger en complexer de problemen en hoe ingrijpender de beslissing, des te uitgebreider moet de aard en ernst van de problemen in kaart gebracht worden.

Inhoudelijk kader voor besluitvormingsproces
Inleiding
Reageer!