Multiprobleemgezinnen

In te zetten hulp

Interventies voor multiprobleemgezinnen

Er zijn in Nederland nog niet veel interventies die specifiek voor multiprobleemgezinnen ontwikkeld zijn en die diverse problemen tegelijkertijd doelgericht en integraal aanpakken. Vormen van intensieve pedagogische thuishulp, wijkgericht werken en hulpverlening onder drang en dwang zijn in Nederland beschikbare interventies die opgenomen zijn in de Databank Effectieve Jeugdinterventies.

Deze interventies hebben veelal een afgebakende duur. De werkgroep geeft echter aan dat bij veel van de multiprobleemgezinnen juist langdurige hulp nodig is, soms vele jaren. Een interventie kan worden ingezet om binnen te komen in het gezin of om een bepaalde verandering in gang te zetten of te bewerkstelligen, maar is niet voldoende. Ook het netwerk rond het gezin kan een belangrijke rol vervullen bij het bewerkstelligen en borgen van de gewenste veranderingen.

Intensieve pedagogische thuishulp

Intensieve pedagogische thuishulp (IPT) is een verzamelnaam van interventies die intensieve hulp in de dagelijkse leefomgeving van het gezin omvatten, veelal gericht op het versterken van de opvoedvaardigheden van de ouders. IPT-interventies die specifiek multiprobleemgezinnen als doelgroep hebben, richten zich op problemen op meerdere fronten: gedrags- en ontwikkelingsproblemen bij de jeugdigen en/of opvoedingsproblemen, met daarnaast problemen als een gebrekkig sociaal netwerk of financiële problemen.

De auteurs van een Nederlandse meta-analyse naar IPT-interventies rapporteren positieve resultaten: na afsluiting van de hulp waren de externaliserende problemen bij jeugdigen en de door ouders ervaren opvoedingsbelasting verminderd (Veerman, Janssens & Delicat, 2005). Toch was het probleemgedrag na afsluiting nog steeds zodanig groot dat vervolghulp nodig was. Ouders konden na afloop van de hulp wel beter met de problematiek omgaan. Welke elementen van het programma daarvoor verantwoordelijk zijn, is nog onduidelijk. De auteurs concluderen voorzichtig dat IPT lijkt te werken, maar dat wel meer onderzoek moet worden gedaan naar de methodieken en hun werkzame elementen.

 

Interventies van dit type die zijn opgenomen in de Databank Effectieve Jeugdinterventies zijn:

  • Intensieve Ambulante Gezinsbegeleiding (IAG)
    IAG is gericht op gezinnen met jeugdigen van elke leeftijd die meervoudige en ernstige problemen hebben en/of een langdurige hulpverleningsgeschiedenis. Het doel is tweeledig: de jeugdige kan in een veilig gezinsklimaat opgroeien en zich ontwikkelen en de gezinsleden hebben meer vaardigheden om gebruik te maken van hun sociale netwerk. IAG duurt gemiddeld vijf maanden, waarin de hulpverlener het gezin twee keer per week thuis bezoekt.  Deze interventie is erkend als ‘goed onderbouwd’.

  • IOG-Erger Voorkomen (update maart 2017: niet meer in DEJ, erkenning verlopen)
    IOG-Erger Voorkomen wil jeugdigen (van acht tot zeventien jaar) met beginnend delinquent of normoverschrijdend gedrag en met problematiek op een of meer leefgebieden behoeden voor het ontwikkelen van een criminele loopbaan. IOG-Erger Voorkomen versterkt hiervoor de opvoedingsvaardigheden bij ouders en de sociale en cognitieve vaardigheden van jeugdigen. De behandeling richt zich op meerdere leefsystemen van de jeugdige en maakt gebruik van verschillende methodieken. IOG-Erger Voorkomen duurt minimaal zes weken en maximaal zes maanden, waarbij de gezinshulpverlener het gezin twee à drie keer per week één à twee uur thuis bezoekt.

  • Jeugdhulp Thuis (update maart 2017: niet meer in DEJ, erkenning verlopen)
    Jeugdhulp Thuis biedt hulp in de eigen omgeving van gezinnen met kinderen en jongeren van nul tot achttien jaar die ernstige en complexe problemen hebben, waaronder opvoedingsproblemen. Doel van de hulp is een aanvaardbare opvoedingssituatie in het gezin te scheppen. De hulpverlener werkt intensief met het gezin samen en probeert vooral de sociale steun rond het gezin te versterken. De duur van de hulp varieert van zes tot vierentwintig maanden.

  • ReSet R
    ReSet biedt intensieve laagdrempelige en praktische thuisbegeleiding aan risicogezinnen en multiprobleemgezinnen met jeugdigen in de leeftijd van nul tot achttien jaar. ReSet is erop gericht ouders in staat te stellen de opvoeding van hun kinderen weer zelfstandig ter hand te nemen en te voorkomen dat gezinnen een beroep moeten doen op de jeugdhulp of andere vormen van geïndiceerde hulp.  Deze interventie is erkend als ‘goed onderbouwd’.

… Meer

Wijkgericht werken met multiprobleemgezinnen

Multiprobleemgezinnen leven vaak in een isolement en maken niet of nauwelijks gebruik van de voorzieningen die aanwezig zijn in de wijk. Wanneer gezinnen steeds meer geïsoleerd raken, wordt de kloof naar de samenleving steeds groter. Een interventie die wijkgericht met multiprobleemgezinnen werkt  is Wijkgerichte Intensieve Gezinsbegeleiding (update maart 2017: niet meer in DEJ, erkenning verlopen). WIG biedt gedurende ongeveer één jaar intensieve ambulante hulpverlening in de thuissituatie aan gezinnen met minstens één kind onder de twaalf jaar, dat verhoogd risico loopt om delinquent gedrag te ontwikkelen. Bij deze hulpverleningsmethode worden buurtnetwerken geactiveerd. De ouders krijgen weer grip op de opvoedingssituatie en het gezin wordt weer zoveel mogelijk geïntegreerd in de buurt.

Orobio de Castro, Veerman, Bons en De Beer bestudeerden de effectiviteit van drie vergelijkbare, intensieve ambulante gezinsbehandelingen, specifiek voor multiprobleemgezinnen in achterstandswijken. In 2008 is dit onderzoek opnieuw uitgevoerd naar uitsluitend de interventie WIG. Uit de onderzoeken bleek dat het percentage risicofactoren is afgenomen. Ook is het gemiddelde aantal politiecontacten per jaar zowel per jeugdige als per gezin significant gedaald. Het risico dat een kind in de toekomst crimineel gedrag gaat vertonen is daarmee flink kleiner geworden. Toch blijft de problematiek van jeugdigen en gezinnen ook na beëindiging van de interventies vrij ernstig.

Hulpverlening onder drang en dwang

Voorwaardelijke Interventie in Gezinnen (VIG) is een vorm van gedwongen hulpverlening aan multiprobleemgezinnen. Het doel is een veilige opvoedingssituatie te creëren en hulpverlening in een vrijwillig kader (weer) mogelijk te maken, met intensieve thuishulp door een gezinscoach. Die leert het gezin gaandeweg zelf zijn leven op orde te krijgen. De gezinscoach is vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week bereikbaar. VIG duurt maximaal zes maanden.

Uit een procesevaluatie tijdens een eerste pilot van VIG blijkt dat 62 procent van de gestelde doelen behaald is. Veel gezinnen of gezinsleden hadden echter nog vervolghulp of aanvullende hulp nodig en vaak was het niet eenvoudig deze hulp te realiseren. Een voorwaarde voor het slagen van de hulp is de samenwerking met andere instellingen. Ook bleek dat ouders de aanwezigheid, de inzet en de vasthoudendheid van de gezinscoaches waardeerden.

Werkzame factoren in de hulp aan multiprobleemgezinnen
Een indeling van wensen en behoeften van multiprobleemgezinnen
Reageer!